O anglikańskich ordynariatach Kościoła katolickiego i ich wkładzie w edukację wiary
W dokumencie założycielskim Ordynariat anglikański, stworzony dla tych, którzy pragną pełnej komunii z Kościołem katolickim (por. Benedykt XVI, Konst. Ap. Anglicanorum coetibus, 2009), jego moc «utrzymywania przy życiu w Kościele katolickim duchowych, liturgicznych i duszpasterskich tradycji Wspólnoty anglikańskiej» została ustanowiona. Tożsamość ta jest uznawana za «cenny dar» mający na celu ożywienie wiary jej członków i jako duchowe bogactwo, którym należy się dzielić z całą wspólnotą kościelną (por. sekcja III).
Nieco ponad miesiąc temu Dykasteria ds. Doktryny Wiary zwrócił się do biskupów odpowiedzialnych za te ordynariaty, aby spisali swoje doświadczenia związane z tym, jak przyjęli i zintegrowali te elementy, zarówno kulturowe, jak i religijne, pochodzące z tradycji anglikańskiej. Ich odpowiedzi zostały już opublikowane (por. Charakterystyka dziedzictwa anglikańskiego w ordynariatach ustanowionych na mocy konstytucji apostolskiej “Anglicanorum coetibus”.”, 24-III-2016).
Potwierdzili, że pomimo odległości i różnych miejsc, w których się osiedlili (takich jak Anglia i Szkocja, Orlando, Australia i Mikronezja), są świadomi dzielenia zasadniczej tożsamości (podstawowa tożsamość akcji). «Ta wspólna tożsamość ma swoje źródło we wspólnej drodze naśladowania Chrystusa, która doprowadziła ich do pełnej komunii z Kościołem. Kościół katolicki». Dlatego rozumieją, że wstępując do Kościoła katolickiego, przynieśli ze sobą to, co św. Paweł VI nazwał już w 1970 r. «cennym dziedzictwem pobożności i obyczajów», które Kościół uznaje, jak widzieliśmy, za cenny dar nie tylko dla nich samych, ale także do dzielenia się z innymi katolikami.
Inkulturacja Ewangelii w Anglii
Już w czerwcu 2024 r. kardynał Victor Fernandez z katedry westminsterskiej (głównego kościoła katolickiego w Anglii i Walii) zwrócił uwagę na wartość tych ordynariatów w perspektywie inkulturacji:
«Istnienie ordynariatu [...] odzwierciedla głęboką i piękną rzeczywistość dotyczącą natury Kościoła i inkulturacji Kościoła. Gospel, jako bogate dziedzictwo angielskie. Kościół jest bowiem jeden i Ewangelia jest jedna, ale w procesie inkulturacji Ewangelia wyraża się w różnych kulturach. W ten sposób Kościół nabiera nowego oblicza [...] W tym procesie Kościół nie tylko daje, ale także się wzbogaca. Jak bowiem nauczał Święty Jan Paweł II, Każda kultura oferuje pozytywne wartości i formy, które mogą wzbogacić sposób, w jaki Ewangelia jest głoszona, rozumiana i przeżywana‘ (Adhortacja apostolska, s. 4). Ecclesia w Oceanii, 2001, 16).
Ordynariat, jak stwierdził Prefekt Dykasterii Nauki Wiary, stanowi konkretny wyraz tej rzeczywistości: «W przypadku Ordynariatu wiara katolicka jest inkulturowana wśród ludzi, którzy żyli Ewangelią w kontekście Wspólnoty Anglikańskiej. Wchodząc w pełną komunię z Kościołem katolickim, Kościół katolicki został wzbogacony. Możemy zatem powiedzieć, że każdy ordynariat reprezentuje jedną z twarzy Kościoła, która w tym przypadku obejmuje pewne elementy bogatej historii tradycji anglikańskiej: elementy, które są obecnie przeżywane w pełni komunii katolickiej».
Jak powiedzieliśmy, najnowszym rozdziałem tej historii jest lista sporządzona przez biskupów ordynariatów anglikańskich, wyliczająca cechy, które uważają za charakterystyczne dla ich duchowego i duszpasterskiego dziedzictwa. W 7 paragrafach identyfikują te cechy, które, jak widać, stanowią interesujące sugestie dla wychowania wiary w Kościele katolickim jako całości (por. Charakterystyka...., cytowany dokument). Cechy te, jak zobaczymy, mają wiele wspólnego ze św. Johnem Henrym Newmanem. Z jego postacią i z jego drogą do Kościoła katolickiego.
Tradycja, liturgiczne piękno i wymiar społeczny
Uczestnictwo, tradycja, piękno
1. Charakterystyczny “etos kościelny”. Jest to kościelna praxis charakteryzująca się «szerokim uczestnictwem zarówno duchownych, jak i świeckich w życiu i zarządzaniu Kościołem». Kultura ta, jak wyjaśniają, «jest z natury konsultacyjna i oparta na współpracy». Charakteryzuje się również zdolnością do przyjmowania tych, którzy chcą wejść w komunię katolicką «przy jednoczesnym zachowaniu wyjątkowości ich duchowej historii».
Ponadto «koncentruje się na żywym poczuciu tradycji, która stara się pozostać wierna temu, co zostało przyjęte, uznając jednocześnie miejsce organicznego rozwoju». Jak widać, są to zasady i kryteria, które są również ważne dla edukacji religijnej, o ile wyznaczają styl aktywnego uczestnictwa w życiu i misji Kościoła.
2. Ewangelizacja poprzez piękno. Po drugie, podkreślają «znaczenie piękna, nie jako celu samego w sobie, ale o tyle, o ile ma ono moc prowadzenia nas do Boga; posiada zatem nieodłączną moc ewangelizacyjną». Z tego powodu «kult Boży, muzyka sakralna i sztuka sakralna» są rozumiane zarówno jako środki prowadzące nas do komunii z Bogiem, jak i narzędzia misji.
«Piękno, które przekazują, ma na celu przyciągnięcie jednostek i wspólnot do pełnego uczestnictwa ciałem i duszą w dziele Zbawiciela, który jest ‘obrazem Boga niewidzialnego’ (Kol 1, 15) i ‘blaskiem chwały [Ojca]’ (Hbr 1, 3)». Rzeczywiście, liturgia i sztuka są wyrazem “drogi piękna”, którą dziś uważamy za niezbędną w wychowaniu wiary. Edukacja ta obejmuje, oprócz aspektu intelektualnego, doświadczenie estetyczne i duchowe, które ułatwia spotkanie z Prawdą i Miłością Boga.
3. Bezpośredni kontakt z ubogimiW ordynariatach - podkreślają Państwa biskupi - piękno kultu i świętość życia ucieleśniają się w konkretnych realiach sąsiedztwa. Jest to rozumiane jako odbicie głęboko inkarnacyjnej teologii, która zaprasza nas do wyjścia z kultu Bożego, aby szukać Jezusa wśród ubogich i potrzebujących (por. Mt 25, 40)[5]. Jako praktyczny przykład przywołują fakt, że «tłumy, które zebrały się na ulicach Birmingham na pogrzebie św. Johna Henry'ego Newmana, były tam nie tylko ze względu na jego uczoność, ale także dlatego, że był on osobą, która w sposób szczególny przyczyniła się do rozwoju Kościoła»[6]. ksiądz który zaspokajał ich potrzeby».
Dzieje się tak, ponieważ Wcielenie prowadzi do promowania godności każdej osoby i angażowania się w społeczny wymiar ewangelizacji. I to musi być promowane w edukacji, we wszystkich miejscach i we wszystkich grupach wiekowych.
4. Kultura duszpasterska. Pod tym pojęciem rozumieją «kulturę duszpasterską, w której kult Boży i życie codzienne są ze sobą głęboko powiązane». Innymi słowy, promowany jest związek między liturgią a życiem. W tym przypadku chodzi konkretnie o «liturgiczny, niemal monastyczny rytm, inspirowany angielską tradycją duchową». Uważają, że wspólnotowe odmawianie Boskiego Oficjum, rozumianego jako modlitwa całego Ludu Bożego (por. Ps 119, 164; Ef 5, 19), jest do tego niezbędne. [por. Sacrosanctum concilium, 100).
I potwierdzają, że to charakteryzuje sposób «formowania i podtrzymywania wspólnot parafialnych». Rzeczywiście, wzbogaca to wychowanie do wiary, które jest wychowaniem do wiary wyznawanej i celebrowanej, przeżywanej i przekładanej na modlitwę i uwielbienie Boga, wraz ze służbą wszystkim.
Kościół domowy i osobista troska o dusze
Rodzina i edukacja
5. Rodzina i kościół domowy. Innym aspektem, który biskupi szczególnie podkreślili, jest znaczenie rodziny i jej rola jako «Kościoła domowego» (por. Lumen gentium, 11) W rzeczywistości wskazali, że sanktuarium w Walsingham (poświęcone Matce Bożej jako patronce Anglii) nazywane jest “brytyjskim Nazaretem”. Tak jak Nazaret, według św. Pawła VI, jest ‘szkołą Ewangelii’ (por. Przydział, 5-I-1964), gdzie uczymy się obserwować, słuchać, medytować i rozumieć tajemnicę Syna Bożego na łonie Świętej Rodziny, dom chrześcijański jest również pierwszym miejscem, w którym uczy się wiary i nią żyje.
U podstaw tego wszystkiego leży «uznanie sakramentu małżeństwa i roli rodziców jako głównych wychowawców swoich dzieci w wierze» (por. Decl. Gravissimum educationis, 3). Dlatego w ordynariatach rodzice są wspierani w tym świętym obowiązku przekazywania wiary swoim dzieciom (por. Pwt 6, 6-7; Joel 1, 3), a rodziny są wspierane we wspólnym wzrastaniu w Chrystusie.
Ponadto «wizja ta prowadzi do organicznego podejścia do szkolenie która koncentruje się na parafii i rodzinie, i która daje pierwszeństwo ciągłej formacji intelektualnej wszystkich członków Ciała Chrystusa». Wszystko to ma bezpośredni wpływ na wychowanie w wierze.
Pisanie, głoszenie kazań i dbanie o siebie
6. Pismo Święte i głoszenieBiskupi ci wskazali również, że ich dziedzictwo obejmuje «solidną tradycję przepowiadania opartego na Piśmie Świętym, uznając, że karmienie ludzi intelektualnie jest integralną częścią karmienia ich dusz (por. Mt 4, 4)». W tym miejscu powraca temat piękna: «Spotkanie z Chrystusem we wspaniałości liturgii i w głoszeniu Słowa nie powinno być rozumiane jako odrębne rzeczywistości, ale jako dwa wymiary tego samego spotkania» (Sacrosanctum Concilium 7, 48-51 y Katechizm Kościoła Katolickiego 1088 y 1346).
Dodają, że we wspólnotach ordynariatu jest to przeżywane «na solidnym fundamencie Tradycji (zwłaszcza Ojców Kościoła) i z uznaniem roli rozumu w harmonii z wiarą i w służbie wiary». Ta relacja między Pismem Świętym a kaznodziejstwem w kontekście liturgicznym łączy się z tradycyjnym tematem “dwóch stołów”: słowo (Pismo Święte) i "kazanie". Biblia, Eucharystia (zwłaszcza Ewangelie i modlitwa) i Eucharystia.
7. Kierownictwo duchowe i sakrament pokuty. Na koniec wyjaśnili, że odziedziczyli uznanie dla znaczenia kierownictwa duchowego i sakramentu pokuty jako elementów «troski o dusze, która daje pierwszeństwo spędzaniu czasu z każdą osobą i towarzyszeniu jej w spotkaniu z Chrystusem, Dobrym Pasterzem (por. J 10, 11-16; Łk 15, 4-7)».
Wcielenie, edukacja i misja
W końcowych akapitach tego dokumentu, Dykasteria Nauki Wiary zauważa, że «kiedy wszystkie te cechy są rozpatrywane razem, staje się jasne, jak fundamentalna jest tajemnica Wcielenia dla dziedzictwa zachowanego w Ordynariatach. Godność każdej osoby, rola piękna, bogactwo liturgicznej ekspresji, troska o ubogich i szacunek dla Kościoła domowego wypływają z tego samego źródła».
Źródłem tym jest «eSyn Boży, Nasz jedyny Zbawiciel (por. Dz 4:12) i Pośrednik przed Ojcem (por. 1 Tm 2:5), który wcieliwszy się między nas (por. J 1:14), cierpiąc za nas (por. 1 P 2:21) i zmartwychwstając, otworzył nam drogę, ‘abyśmy i my kroczyli w nowości życia’ (Rz 6:4)» (Rz 6:4).
Wreszcie - jak można wywnioskować z powyższej lektury - o ile to dziedzictwo stanowi sposób przyjmowania i przeżywania wiary, «duchowieństwo i wierni Ordynariatów uznają, że jest to żywa rzeczywistość, która patrzy w przyszłość w przekazywaniu wiary przyszłym pokoleniom (por. Ps 22, 30-31; 78, 4-7; 102, 18)». Tak jest, a centralnym aspektem tego przekazywania wiary jest edukacja, czy to w rodzinie, w szkole (szkolne nauczanie religii), czy katecheza i formacja chrześcijańska w parafiach i ruchach kościelnych itp.
Biskupi tych ordynariatów stwierdzają, że to dziedzictwo nie tylko wyposaża je w środki do przyjmowania wspólnot i osób do pełnej komunii, ale także «nadal kształtuje ich charakterystyczny udział w misji Kościoła na przyszłość», rozwijając się organicznie i oferując «wyjątkowe odzwierciedlenie oblicza Kościoła". Kościół i wyróżniający się wkład w żywe bogactwo jego tożsamości jako ‘jednego, świętego, katolickiego i apostolskiego’».
Spis treści
