Wraz z nadejściem lata upłynęło wystarczająco dużo czasu, by móc spokojnie zapoznać się z pierwszą encykliką Leona XIV: *Magnifica humanitas* (15 maja 2026 r.). Tekst ten nie dotyczy sztucznej inteligencji, lecz – jak głosi podtytuł – “ochrony osoby ludzkiej w dobie sztucznej inteligencji”.
Jednocześnie wskazuje, jak powinien wyglądać wkład chrześcijan w budowanie miasta bardziej ludzkiego i braterskiego. Preludium i finał stanowią ramę symfonii. Warto zwrócić szczególną uwagę na początek i zakończenie encykliki, choć są one krótkie, aby w pełni uchwycić treść jej przesłania.
W czasach, gdy Leon XIII Nowością była rewolucja przemysłowa wraz z jej osiągnięciami i zagrożeniami. Dzisiaj, jak stwierdza Papież, musimy dokonać “wspólnego rozeznania”, które pomoże nam w tej “zmianie epoki” odpowiedzieć na kilka fundamentalnych pytań: “Dokąd zmierzamy? Ku jakiemu celowi pragniemy dążyć? Jaki kierunek wybrać jako wspólnota ludzka i jako narody?” (nr 6).
Aby w naszych czasach budować w sposób odpowiedzialny, Papież proponuje dwa biblijne “obrazy”: budowę wieży Babel (por. Rdz 11, 1-9) oraz odbudowę murów Jerozolimy (por. Ne 2, 6) po wygnaniu do Babilonu (por. nr 7-10).
“Pierwszy wybór nie polega na tym, czy powiedzieć ‘tak’ czy ‘nie’ technologii, lecz na tym, czy zbudować Babel, czy odbudować Jerozolimę: między władzą, która dąży do panowania nad niebem, a ludem, który w obecności Boga jednoczy się, by wspólnie podjąć pracę nad odbudową murów braterskiego współżycia” (nr 9).
León XIV stwierdza, że właśnie “to wspólne dzieło” jest wyrazem charakterystycznego dla chrześcijan sposobu budowania: “Kierowanie działania ku Bogu, aby w Jego świetle pluralizm nie przerodził się w chaos, lecz – w praktyce synodalności – stał się przestrzenią, w której ludzkość odzyska swoje solidne fundamenty i ostateczny cel” (nr 10).
W ten sposób wyłania się, można by rzec, chrześcijańska antropologia pracy, której zwieńczeniem jest dar ostatecznego Miasta Bożego: Niebo, pełne Królestwo Boże, Kościół, wspólnota świętych w świecie pojednanym i przemienionym. “Ta wizja łaski stanowi dla nas, chrześcijan, wezwanie do wspólnej pracy, pielęgnowania pokojowego, sprawiedliwego i godnego życia wspólnotowego w dzisiejszych ‘miastach’” (tamże).
Z okazji 135. rocznicy wydania proroczej encykliki „Rerum novarum” Leona XIII papież Leon XIV opublikował swoją nową encyklikę, Magnifica Humanitas (15 maja 2026 r.). Dokument o głębokim znaczeniu teologicznym i społecznym, poruszający największe wyzwanie naszej epoki: ochronę osoby ludzkiej w dobie sztucznej inteligencji (AI) i niekontrolowanej cyfryzacji.
Czerpiąc inspirację z biblijnego obrazu Boga, który stał się ciałem, aby oświecić tajemnicę człowieka, Ojciec Święty proponuje interpretację res novae («nowych rzeczywistości») z perspektywy wiary, rozumu i wspólnej odpowiedzialności.
W obliczu dążenia do osiągnięcia stanu «ponadludzkiego» poprzez kontrolę techniczną i biologiczną, encyklika przeciwstawia temu wielkość łaski i wcielenia: prawdziwa transcendencja nie polega na pokonywaniu naszych biologicznych ograniczeń za pomocą siły cyfrowej, lecz na uznaniu transcendentnej godności każdej osoby jako obrazu Boga Trójjedynego.
Papież podkreśla, że technologie powinny zawsze służyć dobru wspólnemu i podlegać ludzkiej odpowiedzialności moralnej. Kluczowych decyzji dotyczących życia, sprawiedliwości czy pokoju nie można ślepo powierzać algorytmom pozbawionym serca i sumienia.
Prawda i komunikacja: W hiperpołączonym ekosystemie narażonym na manipulację i dezinformację prawda musi być chroniona jako dobro wspólne niezbędne dla zdrowia demokracji. Leon XIV wzywa do stworzenia autentycznej «ekologii komunikacji» oraz sojuszu edukacyjnego.
Godność pracy: W obliczu widma bezrobocia spowodowanego postępem technologicznym i automatyzacją tekst ten potwierdza, że praca nie jest jedynie czynnikiem produkcji, lecz niezbędną drogą do samorealizacji i uczestnictwa w procesie tworzenia.
Wolność a kontrola: Encyklika potępia «nowe formy niewolnictwa» w świecie cyfrowym, uzależnienia od ekranów oraz procesy komercjalizacji i kontroli społecznej, które ogarniają młodzież i rodziny.
Wieża Babel: Symbolizuje dążenie człowieka do samowystarczalności, poszukiwanie ideologicznej i technologicznej jednolitości oraz pychę wynikającą z chęci dotarcia do nieba bez Boga, co nieuchronnie prowadzi do braku porozumienia i załamania społecznego.
Odbudowa Jerozolimy (Nehemiasz): Stanowi ona wzór wspólnej odpowiedzialności, jedności w różnorodności, dialogu międzypokoleniowego oraz wzajemnego wysiłku. Zamiast narzucać rozwiązania z góry, chodzi o odbudowę «więzi przed kamieniami», stawiając Boga i bliźniego w centrum.
Oznacza to «rozbrojenie słów», realistyczne uwzględnienie perspektywy i cierpienia ofiar konfliktów oraz promowanie kompleksowego rozbrojenia opartego na sprawiedliwości i pokojowym dialogu między narodami.
Encyklika „Magnifica Humanitas” kończy się zwróceniem uwagi na „Magnificat” Maryi oraz kontemplacją Słowa Wcielonego. Leon XIV przypomina nam, że technika ma służyć człowiekowi, a nie człowiek podporządkowywać się technice. Wyzwaniem dla naszego pokolenia jest to, by nie stracić duszy w erze algorytmów i wspólnie budować społeczeństwo prawdziwie ludzkie i braterskie.
Pan Ramiro Pellitero Iglesias, emerytowany profesor teologii pastoralnej na Wydziale Teologii Uniwersytetu w Navarze.
Opublikowano w Kościół i nowa ewangelizacja.
carf@fundacioncarf.orgTelefon stacjonarny: +34 914 029 082Telefon komórkowy: +34 638 078 511Conde de Peñalver, 45.
